Çerezler (cookies) web sitelerinde oturum yönetimi, tercih saklama, analitik ve reklam amacıyla kullanılır. KVKK 6698 sayılı Kanun ve Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında çerez kullanımı bilgilendirme ve uygun durumlarda rıza gerektirebilir. Bu rehber çerez bileşeninin KVKK boyutunu, çerez türlerini, rıza mekanizmalarını ve pratik yerleşim önerilerini ele alır.
Çerez Türleri
Zorunlu çerezler: Site işlevselliği için gerekli; oturum, güvenlik, dil tercihi, form token ve benzeri. Bu çerezler olmadan site düzgün çalışmayabilir. Hukuki sebep olarak meşru menfaat veya sözleşmenin ifası kullanılabilir; açık rıza her zaman gerekmez ancak aydınlatma zorunludur.
Tercih çerezleri: Kullanıcı tercihlerini (dil, tema, bölge vb.) saklar. Zorunlu olmayabilir; aydınlatma ve uygun durumda rıza önerilir. Bu çerezler kullanıcı deneyimini iyileştirir ancak site temel işlevselliği için şart değildir.
Analitik çerezler: Ziyaretçi davranışını analiz eder (ör. Google Analytics). IP adresi, sayfa URL'i, ziyaret süresi, cihaz ve tarayıcı bilgisi kişisel veri sayılır. Kişiselleştirilmiş analiz yapılmıyorsa meşru menfaat kullanılabilir; ancak çoğu uygulamada bilgilendirme ve rıza alınması tavsiye edilir. Analitik veriler anonimleştirilebilir; anonim veri KVKK kapsamı dışında kalabilir.
Reklam çerezleri: Hedefli veya kişiselleştirilmiş reklam için kullanılır. Açık rıza genellikle gerekir. Bu çerezler kullanıcı ilgi alanlarına göre reklam gösterir ve üçüncü taraf reklam ağları (Google AdSense vb.) ile paylaşılabilir.
Rıza Mekanizmaları
Çerez banner'ı veya consent management platform (CMP) kullanarak kullanıcıya çerez türlerini seçme imkânı verilebilir. Zorunlu olmayan çerezler, rıza verilmeden önce yüklenmemelidir. "Tümünü kabul et", "Sadece zorunlu" veya "Tercihleri özelleştir" gibi seçenekler net olmalıdır. Pasif onay ("Devam ederek kabul ediyorsunuz") yerine aktif onay (checkbox veya buton) tercih edilir. Rıza verilmeden önce çerezler yüklenmemeli; bu "cookie wall" veya "gereksiz blokaj" tartışmalarını da dikkate alarak uygulanmalıdır.
Çerez Politikası
Ayrı bir çerez politikası sayfası oluşturulması önerilir. Bu sayfada kullanılan çerezlerin listesi, amacı, saklama süresi, üçüncü taraflar (Analytics, AdSense vb.) ve kullanıcının nasıl reddedebileceği belirtilmelidir. KVKK aydınlatma metni ile çerez politikası birbirini tamamlar; çerez politikası daha teknik detay içerir. Footer'da "Çerez Politikası" linki bulunmalıdır.
Pratik Öneriler
Site açılışında çerez banner'ı gösterin; "Devam ederek çerezleri kabul ediyorsunuz" tek başına yeterli olmayabilir—aktif onay tercih edilir. Çerez tercihlerini değiştirme sayfası sunun; kullanıcı daha sonra fikrini değiştirebilmelidir. Aydınlatma metninde çerez kullanımına özel bir bölüm ayırın. Üçüncü taraf çerezleri (Analytics, AdSense) kullanıyorsanız bu sağlayıcıları aydınlatmada belirtin. Çerez süreleri makul olmalı; süresiz çerezler mümkün olduğunca avoid edilmelidir.